Dlaczego zasięg urywa się w konkretnych miejscach
Fala radiowa traci moc na każdej przeszkodzie, ale nie na każdej tak samo. Ściana działowa z płyty kartonowo-gipsowej odbiera niewiele. Ściana nośna z betonu, zwłaszcza zbrojona, potrafi wyciąć większość sygnału. Najgorsze są zbiorniki z wodą, powierzchnie metalowe i lustra, bo woda pochłania, a metal odbija.
Drugi czynnik to kąt. Sygnał, który musi przejść przez ścianę ukośnie, pokonuje w materiale znacznie dłuższą drogę niż przechodząc prostopadle. Dlatego pokój oddalony o pięć metrów, ale za dwiema ścianami pod kątem, ma gorszy odbiór niż pomieszczenie oddalone o dziesięć metrów w linii prostej.
Trzeci czynnik to zatłoczenie. W bloku telefon widzi często kilkanaście albo więcej sieci sąsiadów. Wszystkie dzielą to samo pasmo i wzajemnie sobie przeszkadzają. Objawem nie jest wtedy brak zasięgu, tylko wysokie opóźnienia i przerwy w odtwarzaniu przy pełnej liczbie kresek na ikonie.
Ustawienie routera, czyli darmowa poprawa zasięgu
Zanim wydasz złotówkę, przenieś router. To działanie, które w mieszkaniach daje największy zysk w stosunku do kosztu, czyli zerowego. Zasada jest prosta: im bliżej środka mieszkania i im wyżej, tym lepiej.
- Postaw router na wysokości od jednego do półtora metra, nie na podłodze i nie w szafce.
- Zachowaj co najmniej pół metra odstępu od ścian i od dużych mebli.
- Trzymaj go z dala od kuchenki mikrofalowej, telewizora, głośników i skrzynki elektrycznej.
- Anteny zewnętrzne ustaw jedną pionowo, drugą pod kątem, jeśli sygnał ma iść na inne piętro.
- Nie chowaj urządzenia za ekranem telewizora ani w metalowej obudowie na listy.
Jeśli gniazdo abonenckie jest w przedpokoju, a mieszkać trzeba w salonie, poproś operatora o przedłużenie okablowania albo kup gotowy kabel sieciowy i przeprowadź go pod listwą. Kilkanaście metrów kabla to koszt od trzydziestu do siedemdziesięciu złotych i najczęściej opłaca się bardziej niż jakikolwiek wzmacniacz.
Dwa pasma, dwa różne charaktery
Pasmo dwa i cztery gigaherca ma większy zasięg i lepiej przechodzi przez ściany, ale jest wolniejsze i mocno zatłoczone. Pasmo pięć gigaherców daje wyraźnie wyższe prędkości i mniej zakłóceń, za to gorzej radzi sobie z przeszkodami. Nowsze routery obsługują też pasmo sześć gigaherców, jeszcze szybsze i jeszcze bardziej wrażliwe na ściany.
Praktyczny podział jest taki: telewizor, konsola i komputer w tym samym pomieszczeniu co router korzystają z pasma pięć. Czujniki, żarówki, sprzęt w garażu i telefon w najdalszym pokoju działają lepiej na dwa i cztery. Większość routerów łączy oba pasma pod jedną nazwą i przełącza urządzenia automatycznie, co zwykle działa dobrze. Gdy jednak jakieś urządzenie uparcie trzyma się słabszego pasma, warto rozdzielić nazwy sieci i przypisać je ręcznie.
Kanały: jak przestać przeszkadzać sąsiadom i sobie
W paśmie dwa i cztery gigaherca naprawdę nienakładających się kanałów są tylko trzy: pierwszy, szósty i jedenasty. Wszystkie pozostałe zachodzą na sąsiednie i pogarszają sytuację wszystkim naokoło. Jeśli twój router stoi na kanale czwartym, przenieś go na jeden z tych trzech, wybierając ten najmniej obłożony w twoim bloku.
Do sprawdzenia, co dzieje się w eterze, wystarczy darmowa aplikacja skanująca sieci na telefonie z systemem Android. Pokaże listę sieci wraz z kanałami i mocą sygnału. W paśmie pięć gigaherców kanałów jest znacznie więcej, więc tam automatyczny wybór routera zwykle wystarcza.
Zmianę kanału robi się w panelu routera, dostępnym pod adresem podanym na naklejce urządzenia. To także miejsce, w którym zmienia się hasło i włącza pozostałe ustawienia opisane niżej. Jeśli nie czujesz się pewnie w tych ekranach, godzinna wizyta informatyka z kategorii komputery i IT załatwia sprawę raz na kilka lat.
Wzmacniacz kontra system kratowy
Wzmacniacz, czyli repeater, odbiera sygnał routera i nadaje go dalej. Jest tani i prosty w montażu, ale ma dwie wady. Po pierwsze dzieli prędkość mniej więcej na pół, bo tym samym radiem odbiera i wysyła. Po drugie tworzy zwykle osobną sieć, między którą telefon nie przełącza się płynnie, więc idąc przez dom trzeba czasem ręcznie zmienić sieć.
System kratowy, nazywany też mesh, to dwa lub trzy urządzenia, które tworzą jedną wspólną sieć o jednej nazwie i haśle. Telefon przechodzi między nimi bez przerywania połączenia, a punkty rozmawiają ze sobą osobnym kanałem. To rozwiązanie zdecydowanie lepsze w domach jednorodzinnych i w mieszkaniach o wydłużonym rzucie.
Orientacyjne koszty: prosty wzmacniacz to wydatek od osiemdziesięciu do dwustu złotych. Zestaw kratowy z dwóch punktów kosztuje najczęściej od czterystu do ośmiuset złotych, a z trzech punktów od sześciuset do tysiąca czterystu złotych. Niektórzy operatorzy oferują dodatkowe punkty w abonamencie za kilkanaście złotych miesięcznie, co przy dwuletniej umowie wychodzi podobnie jak zakup.
Kabel wszędzie tam, gdzie się da
Najlepsze wifi to takie, z którego korzysta mniej urządzeń. Telewizor, konsola, drukarka, komputer stacjonarny i dekoder stoją w jednym miejscu i nie wędrują po domu, więc nie ma powodu, żeby zabierały pasmo. Podłączenie ich kablem odciąża sieć bezprzewodową dla telefonów i laptopów.
Przy remoncie warto od razu poprowadzić przewód sieciowy do salonu, do gabinetu i na piętro. Koszt materiału jest niewielki na tle całej inwestycji, a efekt zostaje na lata. Jeśli remontu nie planujesz, alternatywą są adaptery przesyłające dane instalacją elektryczną. Działają najlepiej w obrębie jednej fazy i jednego obwodu, a ich cena to od dwustu do pięciuset złotych za parę.
W domach z drugim piętrem albo z poddaszem sprawdza się połączenie obu podejść: kabel na górę i tam drugi punkt dostępowy. Daje to pełną prędkość na obu poziomach, czego samo wifi z parteru nigdy nie osiągnie. Jeśli przy okazji planujesz szerszy remont, przyda się tekst o tym, jak przebiega remont mieszkania krok po kroku.
Bezpieczeństwo sieci i hasło, którego nie zgadną
Zacznij od dwóch haseł, bo to dwie różne rzeczy. Pierwsze to hasło do sieci bezprzewodowej, drugie to hasło do panelu administracyjnego routera. To drugie bardzo często zostaje fabryczne i właśnie ono jest realnym zagrożeniem, bo daje pełną kontrolę nad ruchem w domu.
Sieć ustaw w trybie szyfrowania WPA2 albo WPA3, nigdy w starszym WEP. Hasło zbuduj z co najmniej dwunastu znaków, najlepiej z trzech niepowiązanych słów i cyfry. Wyłącz funkcję szybkiego parowania przyciskiem, jeśli router stoi w miejscu dostępnym dla postronnych. Dla gości utwórz osobną sieć gościnną, która nie widzi domowych komputerów ani dysku sieciowego.
Aktualizacje oprogramowania routera warto sprawdzić raz na kilka miesięcy albo włączyć automatyczne. Stare wersje bywają dziurawe, a przejęty router potrafi przekierować cię na fałszywą stronę banku. To bezpośrednio wiąże się z tematem opisanym w tekście o tym, jak działają oszustwa w internecie.
Dzieci w sieci i kontrola rodzicielska
Router pozwala zwykle przypisać urządzenie do profilu i ustawić godziny, w których ma dostęp do internetu. To prostsze i skuteczniejsze niż aplikacje instalowane na samym telefonie, bo dziecko nie odinstaluje ustawienia z routera. Warto ustawić realne granice, na przykład brak dostępu po dwudziestej drugiej, zamiast blokad, które prowokują do szukania obejść.
Drugi poziom to filtrowanie treści, dostępne w części routerów i w usługach operatorów. Trzeci to rozmowa, bez której technika niewiele da. Dobrym uzupełnieniem czasu poza ekranem są zajęcia dodatkowe dla dziecka, a przy nauce zdalnej przydaje się też wiedza o tym, jak dbać o wzrok przy komputerze.
Kiedy wezwać fachowca i ile to kosztuje
Samodzielnie warto zrobić przestawienie routera, zmianę kanału, hasła i podłączenie sprzętu kablem. Fachowca warto wezwać, gdy trzeba poprowadzić okablowanie, dobrać i skonfigurować system kratowy w domu wielopoziomowym albo gdy sieć zachowuje się niestabilnie mimo poprawnych ustawień.
Orientacyjne stawki w Pabianicach i okolicy: konfiguracja routera i sieci domowej to od stu pięćdziesięciu do trzystu złotych, wdrożenie systemu kratowego z pomiarem zasięgu od dwustu do pięciuset złotych, a poprowadzenie przewodu sieciowego z gniazdem to od stu do dwustu złotych za punkt przy prostym natynkowym prowadzeniu. Przed wizytą przygotuj hasła i dostęp do panelu, bo brak danych logowania wydłuża pracę.
Poproś o krótką dokumentację po zakończeniu: nazwy sieci, hasła, adres panelu i schemat rozmieszczenia punktów. Za rok, gdy coś przestanie działać, ta kartka oszczędzi kolejnej wizyty.
Błędy, które powtarzają się najczęściej
Pierwszy to kupowanie wzmacniacza i wpinanie go tam, gdzie zasięg jest już bardzo słaby. Urządzenie powtarza wtedy zły sygnał i rozciąga problem zamiast go usunąć. Wzmacniacz stawia się w połowie drogi, w miejscu z jeszcze dobrym odbiorem.
Drugi to zmiana operatora na szybszy pakiet w reakcji na zacinający się film, bez sprawdzenia, gdzie naprawdę leży wąskie gardło. Zanim podpiszesz nową umowę, przeczytaj, na co patrzeć przy wyborze łącza w tekście internet w domu, jak wybrać.
Trzeci to zostawianie fabrycznego hasła administratora. Czwarty to ustawianie wszystkich urządzeń na jedno pasmo. Piąty to trzymanie jedynej kopii ważnych plików na dysku sieciowym podpiętym do routera, bez żadnego zapasu, o czym więcej w tekście o tym, jak zrobić kopię zapasową zdjęć i dokumentów.