Jak działa instalacja LPG: mechanizm w prostych słowach
Współczesna instalacja czwartej generacji to sekwencyjny wtrysk gazu w fazie lotnej. Gaz płynny ze zbiornika trafia do reduktora, który obniża ciśnienie i odparowuje go, korzystając z ciepła układu chłodzenia. Stamtąd gaz płynie do listwy wtryskiwaczy, a sterownik gazowy podgląda sygnały z komputera benzynowego i przelicza czasy wtrysku na dawki gazu. Silnik startuje zawsze na benzynie i przełącza się na gaz po nagrzaniu reduktora.
Dzięki temu mechanizmowi auto jeździ na gazie niemal identycznie jak na benzynie, a kierowca widzi tylko przełącznik z wskaźnikiem poziomu. Starsze generacje z mieszalnikiem spotyka się już głównie w autach gaźnikowych. Do silników z wtryskiem bezpośrednim stosuje się układy nowszych generacji, droższe i bardziej złożone, o czym piszemy niżej.
Które silniki nadają się na gaz, a które lepiej zostawić
Najlepiej znoszą gaz proste, wolnossące silniki z wtryskiem pośrednim, zwłaszcza konstrukcje z żeliwnym blokiem i solidnymi gniazdami zaworowymi. To dlatego instalacje królują w starszych japońskich i niemieckich benzyniakach oraz w dużych jednostkach o sporym apetycie na paliwo.
Silniki z wtryskiem bezpośrednim też da się zasilać gazem, ale instalacja jest droższa, a część układów dawkuje benzynę podczas jazdy na gazie, żeby chłodzić wtryskiwacze, co zmniejsza oszczędność. Przy jednostkach doładowanych i wysilonych o małej pojemności warto dokładnie sprawdzić doświadczenia innych użytkowników danego modelu.
Są też silniki wrażliwe na suche zawory, w których bez lubryfikacji albo regulacji luzów gaz przyspiesza zużycie gniazd. Dobry montażysta powie wprost, czy twój silnik to dobry kandydat, a jeśli usłyszysz, że każdy silnik nadaje się tak samo, szukaj innego warsztatu. Diesla na LPG w autach osobowych praktycznie się nie przerabia.
Koszty montażu w praktyce
Ceny zależą od generacji instalacji, liczby cylindrów i renomy warsztatu. Orientacyjne widełki dla okolic Pabianic i aglomeracji łódzkiej wyglądają następująco.
- instalacja sekwencyjna do typowego czterocylindrowego silnika z wtryskiem pośrednim: od dwóch i pół do czterech tysięcy złotych
- instalacja do silnika sześciocylindrowego: od trzech i pół do pięciu tysięcy złotych
- instalacja do wtrysku bezpośredniego: od pięciu do ośmiu tysięcy złotych
- zbiornik toroidalny w miejscu koła zapasowego zamiast walca: zwykle w cenie albo dopłata od stu do trzystu złotych
- elektrozawór, filtry i drobne materiały przy montażu: wliczone, warto potwierdzić w wycenie
W cenie montażu powinny być homologacyjne dokumenty, wyciąg ze świadectwa homologacji i faktura z numerem VIN. Bez nich nie załatwisz formalności w wydziale komunikacji. Tanie oferty bez dokumentów albo z montażem poza warsztatem to oszczędność, która wraca z nawiązką przy pierwszym przeglądzie.
Uczciwy rachunek: zużycie gazu jest większe niż benzyny
Gaz ma niższą wartość energetyczną w przeliczeniu na litr, więc auto na LPG pali zwykle o piętnaście do dwudziestu procent więcej niż na benzynie. Ten fakt trzeba uwzględnić w rachunku, inaczej oszczędność wyjdzie zawyżona.
Przykład policzony uczciwie: auto pali osiem litrów benzyny na sto kilometrów, czyli na gazie około dziewięciu i pół litra. Przy cenie benzyny około sześciu złotych i gazu około trzech złotych za litr sto kilometrów kosztuje odpowiednio około czterdziestu ośmiu złotych na benzynie i około dwudziestu dziewięciu złotych na gazie. Oszczędność to około dziewiętnastu złotych na sto kilometrów, ale trzeba od niej odjąć koszty serwisu i drobną benzynę zużywaną na rozruchy.
Przy instalacji za trzy i pół tysiąca złotych zwrot wypada więc po około dwudziestu tysiącach kilometrów. Kto jeździ piętnaście do dwudziestu tysięcy rocznie, odzyskuje pieniądze w nieco ponad rok. Kto jeździ pięć tysięcy, poczeka cztery lata i przez ten czas poniesie koszty przeglądów. Aktualne relacje cen paliw na lokalnych stacjach opisujemy w tekście o tankowaniu LPG i kosztach paliwa.
Serwisowanie instalacji i częstsze wizyty w warsztacie
Instalacja gazowa wymaga regularnej obsługi, zwykle co dziesięć do piętnastu tysięcy kilometrów albo raz w roku. Przegląd obejmuje wymianę filtrów fazy lotnej i ciekłej, kontrolę szczelności oraz korektę mapy w sterowniku. Orientacyjny koszt to od stu pięćdziesięciu do trzystu złotych.
Do tego dochodzą naprawy okresowe: reduktor do regeneracji po około stu tysiącach kilometrów, wtryskiwacze gazowe do przeglądu w podobnych interwałach. Silnik na gazie bywa też bardziej wymagający wobec świec i przewodów zapłonowych. Warto o tym pamiętać przy planowaniu serwisu okresowego samochodu, bo część czynności można łączyć w jednej wizycie.
Zbiornik LPG ma własny reżim: legalizacja po dziesięciu latach od produkcji, koszt od dwustu do czterystu złotych wraz z demontażem, albo wymiana na nowy, jeśli legalizacja się nie opłaca. Warsztaty z kategorii mechanik w naszym katalogu często współpracują z punktami legalizacji, warto o to zapytać przy przeglądzie.
Gwarancja producenta i ubezpieczenie po montażu
W aucie na gwarancji producenta montaż instalacji poza autoryzowaną siecią zwykle oznacza ryzyko odmowy napraw gwarancyjnych układu napędowego. Producent nie może unieważnić całej gwarancji, ale usterki silnika powiązane z zasilaniem gazem będą sporne. Część marek oferuje fabryczne albo autoryzowane instalacje i wtedy problem znika, za to cena jest wyższa.
Ubezpieczyciela trzeba poinformować o instalacji, bo zmienia ona wartość pojazdu i jego wyposażenie. Zatajenie może skomplikować wypłatę z AC po kradzieży albo pożarze. Składka OC zwykle nie rośnie zauważalnie, w AC bywa różnie. O tym, jak czytać warunki polisy i co oznaczają potrącenia, piszemy w poradniku o czytaniu polisy OC i AC.
Formalności: homologacja, badanie techniczne, dowód rejestracyjny
Po montażu masz trzydzieści dni na zgłoszenie zmiany w wydziale komunikacji i wpisanie adnotacji o gazie do dowodu rejestracyjnego. Potrzebujesz wyciągu ze świadectwa homologacji sposobu montażu oraz faktury za instalację. Opłata skarbowa jest symboliczna, rzędu kilkunastu złotych.
Auto z instalacją przechodzi badanie techniczne co roku, niezależnie od wieku, a badanie jest droższe o dodatkową opłatę za sprawdzenie instalacji. Diagnosta sprawdza szczelność, mocowanie zbiornika i dokumenty. Przebieg badania i stawki opisujemy w tekście o przeglądzie rejestracyjnym w Pabianicach.
Pamiętaj też o zasadach parkowania: niektóre garaże podziemne mają zakaz wjazdu aut z LPG, oznaczony znakiem przy wjeździe. Wynika to z tego, że gaz płynny jest cięższy od powietrza i w razie nieszczelności zbiera się przy podłodze.
Sprzedaż auta z instalacją: atut czy problem
Na rynku wtórnym instalacja działa dwojako. Dla kupujących szukających taniej eksploatacji to atut, zwłaszcza w dużych silnikach, i pozwala podnieść cenę o część wartości montażu. Dla części kupujących to sygnał ostrzegawczy, bo boją się zajeżdżonego silnika i zaniedbanego serwisu.
Różnicę robi dokumentacja: książka przeglądów instalacji, faktury za filtry i regulacje, świeża legalizacja zbiornika. Auto z kompletem papierów sprzedaje się szybciej i drożej niż identyczne bez historii. Kupując auto z gazem z drugiej ręki, zastosuj te same zasady, które opisujemy w poradniku o zakupie auta używanego, a dodatkowo poproś o diagnostykę instalacji u niezależnego montażysty.
Jak wybrać warsztat montujący i o co zapytać przed zleceniem
Dobry zakład montujący poznasz po konkretach, nie po obietnicach. Przed podpisaniem zlecenia zadaj kilka pytań i posłuchaj, czy odpowiedzi są rzeczowe.
- jakie komponenty proponuje i dlaczego akurat te do twojego silnika
- czy cena obejmuje homologację, dokumenty do wydziału komunikacji i pierwszą regulację po dotarciu
- jaka jest gwarancja na instalację i na robociznę, na piśmie
- czy warsztat wykonuje też serwis i ma diagnostykę do sterownika, który montuje
- czy sprawdzi stan silnika przed montażem, w tym kompresję i układ zapłonowy
Unikaj montażu w aucie z niedomagającym silnikiem. Gaz bezlitośnie obnaża słabe świece, przewody i cewki, a usterki zapłonu na gazie potrafią skończyć się strzałami w kolektorze. Rzetelny montażysta najpierw każe naprawić silnik, potem montuje instalację.
Dla kogo gaz ma sens: krótka checklista decyzyjna
Instalacja opłaca się najbardziej, gdy spełniasz większość z tych warunków: przejeżdżasz co najmniej piętnaście tysięcy kilometrów rocznie, masz silnik z wtryskiem pośrednim o zużyciu powyżej siedmiu litrów, planujesz jeździć autem jeszcze kilka lat i masz w okolicy zaufany serwis gazowy.
Gaz ma mały sens przy małych przebiegach, w autach bardzo oszczędnych, w silnikach problematycznych na LPG oraz wtedy, gdy auto planujesz sprzedać w ciągu roku. W takich przypadkach pieniądze na instalację lepiej odłożyć na przyszłe naprawy albo po prostu tankować rozważniej. Decyzja to zawsze rachunek konkretnego auta i konkretnego kierowcy, a nie ogólna moda.