Co dzieje się z CV w pierwszych sekundach
Pierwsze przejrzenie dokumentu trwa krócej, niż większość kandydatów zakłada. Osoba prowadząca rekrutację ma przed sobą kilkadziesiąt zgłoszeń i na starcie robi tylko wstępny podział: przeczytać uważniej albo odrzucić. Wzrok skacze po nagłówkach sekcji, dacie ostatniej szkoły, mieście zamieszkania i kilku wytłuszczonych słowach.
Z tego wynika bardzo praktyczny wniosek. CV bez doświadczenia nie przegrywa dlatego, że kandydat nie pracował. Przegrywa dlatego, że przez pierwsze piętnaście sekund nie widać z niego nic konkretnego. Jeżeli u góry dokumentu jest tylko imię, nazwisko i zdanie o tym, że jesteś osobą ambitną i chętną do nauki, to czytający nie dowiedział się niczego, czego nie mógłby założyć o każdym innym zgłoszeniu.
Co wpisać zamiast doświadczenia zawodowego
Zacznij od zmiany nazwy sekcji. Zamiast nagłówka Doświadczenie zawodowe, po którym zieje pustka, użyj sformułowania Doświadczenie i aktywność albo po prostu Praktyka. To nie jest sztuczka. Ta sekcja ma pokazać, w jakich sytuacjach sprawdzałeś się już wcześniej, a niekoniecznie za wynagrodzeniem.
- praktyki i staże szkolne, także te krótkie, z opisem, czym się w nich zajmowałeś
- praca dorywcza i wakacyjna, nawet jednorazowa, jeśli miała jasny zakres obowiązków
- wolontariat, pomoc przy organizacji imprez, zbiórek, wydarzeń szkolnych i parafialnych
- projekty zaliczeniowe, praca dyplomowa, konkursy przedmiotowe i zawodowe
- działalność w samorządzie uczniowskim, kole naukowym, klubie sportowym, drużynie harcerskiej
- pomoc w rodzinnej działalności, na przykład obsługa klientów albo prowadzenie mediów społecznościowych
- kursy zakończone certyfikatem oraz szkolenia branżowe
Każdy wpis opisz jednym lub dwoma punktami mówiącymi, co robiłeś, a nie kim byłeś. Zamiast wolontariusz w schronisku napisz, że przez pół roku raz w tygodniu wyprowadzałeś psy i prowadziłeś dokumentację adopcyjną. Pierwszy zapis to etykieta, drugi to informacja.
Jeżeli myślisz o zdobyciu takiego wpisu, zanim zaczniesz szukać etatu, warto zobaczyć, jak wygląda praca dorywcza i sezonowa oraz na jakich warunkach da się ją legalnie wykonywać.
Umiejętności z życia codziennego, które naprawdę się liczą
Największy błąd pierwszego CV polega na wpisaniu listy ogólników: komunikatywność, praca w zespole, zaangażowanie. Te słowa nic nie znaczą, bo wpisują je wszyscy. Sensowna sekcja umiejętności składa się z rzeczy sprawdzalnych, czyli takich, o które można dopytać na rozmowie.
Przejrzyj swój tydzień i poszukaj czynności, które wykonujesz sprawnie. Prowadzenie profilu na portalu społecznościowym to obsługa treści i podstawy grafiki. Rozliczanie składki na klasową wycieczkę to prowadzenie prostej ewidencji. Opieka nad młodszym rodzeństwem to odpowiedzialność i planowanie dnia. Pomoc kolegom w matematyce to umiejętność tłumaczenia, którą docenia każdy dział obsługi klienta.
Do tego dochodzą rzeczy twarde, które zwykle są niedoceniane: prawo jazdy z realną praktyką za kierownicą, obsługa arkusza kalkulacyjnego na poziomie formuł i filtrów, znajomość programu do montażu wideo, pisanie bezwzrokowe, język obcy w stopniu pozwalającym rozmawiać z klientem. Jeżeli myślisz o kategorii B, przydatny jest tekst o tym, jak wygląda kurs prawa jazdy od zapisów do egzaminu.
Układ i długość: jedna strona, którą da się przeczytać
Bez doświadczenia CV mieści się na jednej stronie i tak powinno zostać. Rozciąganie treści na dwie strony przez powiększenie odstępów albo dopisywanie ogólników działa na niekorzyść, bo od razu widać, że objętość jest sztuczna.
Kolejność sekcji dobierz do tego, co masz najmocniejszego. Standardowy układ dla osoby zaczynającej wygląda tak: dane kontaktowe, krótkie podsumowanie zawodowe na dwa lub trzy zdania, wykształcenie, doświadczenie i aktywność, umiejętności, kursy, zainteresowania. Jeżeli szkoła jest twoim głównym atutem, zostaw ją wysoko. Jeżeli masz mocne praktyki, przesuń je nad wykształcenie.
Typografia znaczy więcej, niż się wydaje. Jeden krój pisma, rozmiar około jedenastu punktów, wyraźne odstępy między sekcjami i najwyżej jeden kolor w nagłówkach. Ozdobne szablony z kolumnami i paskami postępu przy umiejętnościach często rozjeżdżają się po wydruku.
Podsumowanie zawodowe, czyli trzy zdania na górze
Krótki akapit pod danymi kontaktowymi jest jedynym miejscem, w którym możesz powiedzieć coś własnymi słowami. Ma odpowiedzieć na trzy pytania: kim jesteś teraz, czego szukasz i co potrafisz wnieść.
Konstrukcja jest prosta. Pierwsze zdanie o statusie, na przykład absolwent technikum informatycznego. Drugie o celu, czyli jakiego stanowiska szukasz. Trzecie o mocnej stronie, popartej faktem z sekcji niżej. Unikaj zwrotów o pasji do wyzwań, bo brzmią jak wypełniacz.
Dopasowanie CV do konkretnego ogłoszenia
Wysyłanie jednego pliku do trzydziestu firm to najczęstsza strategia i zarazem najsłabsza. Dopasowanie nie oznacza pisania dokumentu od nowa, tylko przestawienie akcentów.
Zrób prostą rzecz. Skopiuj treść ogłoszenia i zaznacz w niej wszystkie wymagania oraz nazwy narzędzi. Zwykle wyjdzie z tego pięć do ośmiu haseł. Następnie sprawdź, czy każde z nich, które faktycznie spełniasz, pojawia się gdzieś w twoim CV tym samym słowem, którego użył pracodawca. Jeżeli w ogłoszeniu jest obsługa kasy fiskalnej, a ty napisałeś praca przy sprzedaży, dopisz właściwe określenie.
Ma to dwa skutki. Człowiek czytający zgłoszenie od razu widzi zgodność, a jeżeli firma korzysta z systemu, który wstępnie filtruje dokumenty po słowach kluczowych, twoje zgłoszenie w ogóle trafia do puli. Nie chodzi o upychanie haseł na siłę, tylko o nazywanie rzeczy tak samo, jak nazywa je druga strona.
Nigdy nie wpisuj umiejętności, których nie masz. Weryfikacja przychodzi szybciej, niż się wydaje, zwykle już przy pierwszym zadaniu próbnym.
Klauzula o danych osobowych: co wpisać i czy trzeba
Zgoda na przetwarzanie danych to formalność, która potrafi zablokować kandydaturę. Zasada jest taka: w rekrutacji na konkretne stanowisko pracodawca ma podstawę prawną do przetwarzania danych z twojego zgłoszenia bez dodatkowej zgody. Osobna zgoda jest konieczna wtedy, gdy chcesz, żeby firma zachowała twoje CV na przyszłe nabory.
W praktyce wiele firm wciąż odrzuca dokumenty bez klauzuli, bo tak mają ustawioną procedurę. Najbezpieczniej dopisać ją drobną czcionką na dole strony: jedno zdanie o zgodzie na przetwarzanie danych na potrzeby prowadzonej rekrutacji, a jeśli chcesz zostać w bazie, druga część o przyszłych naborach. Gdy ogłoszenie samo podaje treść zgody, użyj dokładnie tej podanej.
List motywacyjny: kiedy naprawdę pomaga
Przy większości ofert dla osób bez doświadczenia list motywacyjny nie jest wymagany i nikt go nie czyta. Są jednak trzy sytuacje, w których warto go napisać: gdy ogłoszenie wprost o niego prosi, gdy aplikujesz do małej firmy, w której zgłoszenie trafia prosto do właściciela, oraz gdy w twoim życiorysie jest coś, co wymaga wyjaśnienia, na przykład zmiana kierunku nauki albo przerwa.
Dobry list mieści się w czterech akapitach na połowie strony. Pierwszy mówi, na jakie stanowisko piszesz i skąd wiesz o ofercie. Drugi łączy konkretne wymaganie z ogłoszenia z tym, co potrafisz, i podaje przykład. Trzeci wyjaśnia, dlaczego akurat ta firma, przy czym trzeba wcześniej sprawdzić, czym się zajmuje. Czwarty to jedno zdanie z prośbą o spotkanie.
Największy błąd to przepisanie CV prozą. List ma dodawać kontekst, a nie powtarzać listę. Jeżeli nie masz nic do dodania, lepiej go nie wysyłać. Warto za to od razu przygotować się do kolejnego etapu, bo wiele pytań pada w tej samej formie u niemal każdego pracodawcy, o czym piszemy w tekście o tym, jak wygląda przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej.
Wersja do druku i wersja do wysłania
To dwie różne sprawy i warto je rozdzielić. Wersja wysyłana mailem albo przez portal ogłoszeniowy zawsze idzie w formacie PDF. Plik w formacie edytora tekstu potrafi rozjechać się na innym komputerze, a poza tym każdy może w nim przypadkiem coś zmienić. Nazwij plik imieniem, nazwiskiem i słowem CV. Załącznik o nazwie dokument koncowy poprawiony 3 robi złe wrażenie, zanim ktokolwiek go otworzy.
Wersja do druku przydaje się przy rekrutacjach w handlu, gastronomii i produkcji, gdzie wciąż zdarza się zanoszenie dokumentów osobiście. Wydrukuj ją na zwykłym białym papierze, jednostronnie, i sprawdź na wydruku dwie rzeczy: czy ciemne tła nie zjadają tekstu i czy nic nie ucięło się na marginesie. Weź ze sobą dwa egzemplarze w sztywnej teczce.
Najczęstsze błędy w pierwszym CV
Część potknięć powtarza się w niemal każdej puli zgłoszeń i wszystkie da się usunąć w kwadrans.
- adres mailowy z czasów szkolnych, zabawny albo dwuznaczny, zamiast prostego z imieniem i nazwiskiem
- brak numeru telefonu albo numer z literówką, przez co kontakt jest niemożliwy
- literówki i brak polskich znaków, świadczące o tym, że nikt dokumentu nie przeczytał na koniec
- zdjęcie wakacyjne albo wycięte z imprezy, zamiast neutralnego portretu lub braku zdjęcia
- wpisanie pełnego adresu zamieszkania i numeru dowodu, czyli danych, których pracodawca na tym etapie nie potrzebuje
Co robić, gdy CV nie przynosi odpowiedzi
Brak reakcji po kilku wysłanych zgłoszeniach to norma, a nie sygnał, że dokument jest zły. Przy stanowiskach dla osób bez doświadczenia na jedno ogłoszenie przypada zwykle bardzo dużo zgłoszeń, a część firm w ogóle nie odpowiada odrzuconym kandydatom. Dopiero brak reakcji po kilkunastu aplikacjach oznacza, że warto coś zmienić.
Wtedy zrób trzy rzeczy po kolei. Sprawdź, czy nie aplikujesz wyłącznie na oferty wymagające doświadczenia, bo to najczęstsza przyczyna ciszy. Zmień podsumowanie zawodowe na bardziej konkretne. Wreszcie rozważ dołożenie jednego mocnego punktu do dokumentu, na przykład kursu zakończonego certyfikatem, o czym więcej piszemy przy okazji tekstu o tym, jak działają kursy zawodowe i zmiana branży.
Warto też poszerzyć obszar poszukiwań o Łódź i sprawdzić, ile realnie kosztuje codzienne kursowanie, bo od tego zależy sensowność części ofert. Pomaga w tym zestawienie opcji, które opisujemy w tekście o tym, jak wygląda dojazd z Pabianic do Łodzi. Lokalnych szkół, kursów i placówek szukaj w kategorii edukacja w naszym katalogu.