Ta sama fizyka, inne zastosowanie
Oba urządzenia przenoszą ciepło z powietrza zewnętrznego do wnętrza budynku, wykorzystując obieg czynnika chłodniczego i sprężarkę. Właśnie dlatego klimatyzator w trybie grzania bywa nazywany pompą ciepła powietrze powietrze, i technicznie jest to określenie poprawne.
Różnica leży w tym, co dzieje się z ciepłem po stronie wewnętrznej. Klimatyzacja oddaje je bezpośrednio do powietrza w pomieszczeniu przez jednostkę wiszącą na ścianie. Pompa ciepła powietrze woda podgrzewa wodę, która krąży w instalacji podłogowej albo w grzejnikach i rozprowadza ciepło po całym budynku.
Z tego wynika najważniejsza konsekwencja praktyczna: klimatyzacja ogrzewa pomieszczenia, w których wisi jednostka, a pompa ciepła ogrzewa dom jako całość i dodatkowo przygotowuje ciepłą wodę użytkową.
Sprawność i jak ją czytać
Kluczowy parametr to współczynnik COP, czyli stosunek uzyskanego ciepła do zużytej energii elektrycznej. Wartość 4 oznacza, że z jednego kilowata prądu urządzenie produkuje cztery kilowaty ciepła.
Problem w tym, że COP podawany w materiałach producenta odnosi się do warunków laboratoryjnych, zwykle przy siedmiu stopniach na zewnątrz. W rzeczywistości sprawność spada wraz z temperaturą i przy minus dziesięciu stopniach potrafi wynosić 2 lub mniej.
Dlatego bardziej miarodajny jest współczynnik SCOP, uwzględniający cały sezon grzewczy w danej strefie klimatycznej. To on pozwala porównywać urządzenia w sposób zbliżony do realnych warunków.
Koszty inwestycji
Różnica w cenie zakupu jest znaczna i wynika ze skali urządzenia oraz zakresu prac instalacyjnych.
- Klimatyzacja split 3,5 kW z montażem: od 5000 do 7500 zł.
- Multi split na trzy pomieszczenia: od 12000 do 20000 zł.
- Pompa ciepła powietrze woda dla domu 150 metrów: od 35000 do 60000 zł z montażem.
- Wymiana grzejników na niskotemperaturowe: od 8000 do 20000 zł.
- Zasobnik ciepłej wody użytkowej: od 3000 do 8000 zł.
- Modernizacja instalacji elektrycznej pod pompę: od 2000 do 6000 zł.
Do kosztu pompy ciepła prawie zawsze trzeba doliczyć dostosowanie instalacji. Pompa pracująca na starych grzejnikach wymagających temperatury zasilania siedemdziesięciu stopni zużyje tyle prądu, że rachunki mogą przewyższyć dotychczasowe ogrzewanie gazowe.
Koszty eksploatacji
Przy dobrze ocieplonym domu o powierzchni 150 metrów roczne zapotrzebowanie na ciepło wynosi orientacyjnie od 12000 do 18000 kilowatogodzin. Pompa ciepła o sezonowej sprawności 3,5 zużyje na to od 3400 do 5100 kilowatogodzin prądu.
Klimatyzacja jako dogrzewanie sprawdza się w okresach przejściowych, we wrześniu, październiku i marcu, kiedy zapotrzebowanie jest niewielkie, a sprawność wysoka. W szczycie zimy jej udział w ogrzewaniu całego domu jest ograniczony.
Warto policzyć oba scenariusze na własnych danych, biorąc roczne zużycie z faktury i aktualną cenę energii. Ogólne porównania z internetu bywają mylące, bo zakładają idealnie ocieplony budynek.
Kiedy wybrać klimatyzację
Klimatyzacja z funkcją grzania jest właściwym wyborem, gdy masz działające ogrzewanie główne i szukasz uzupełnienia, gdy zależy Ci przede wszystkim na chłodzeniu latem, a grzanie traktujesz jako bonus, albo gdy mieszkasz w mieszkaniu i pompa ciepła nie wchodzi w grę.
To także rozwiązanie dla pojedynczych pomieszczeń: poddasza, które nagrzewa się latem i wychładza zimą, gabinetu w piwnicy albo dobudowanej części domu.
Zaletą jest szybkość działania. Klimatyzacja podnosi temperaturę w pomieszczeniu w kilkanaście minut, podczas gdy ogrzewanie podłogowe potrzebuje na to kilku godzin.
Kiedy wybrać pompę ciepła
Pompa ciepła ma sens przy wymianie źródła ciepła w całym domu, przy budowie nowego budynku oraz wtedy, gdy chcesz zrezygnować z paliwa stałego lub gazu.
Warunkiem jest ocieplony budynek i instalacja niskotemperaturowa, najlepiej podłogowa. Bez tego inwestycja nie zwróci się w rozsądnym czasie, a komfort będzie niższy niż przy dotychczasowym rozwiązaniu.
Dodatkową korzyścią jest przygotowanie ciepłej wody użytkowej przez cały rok oraz możliwość połączenia z instalacją fotowoltaiczną, co znacznie poprawia rachunek ekonomiczny. Więcej o tym w tekście o fotowoltaice i pompach ciepła.
Kolejność inwestycji, która się opłaca
Najczęstszy błąd to montaż pompy ciepła w nieocieplonym domu. Kolejność powinna być odwrotna niż podpowiada marketing.
Zacznij od ograniczenia strat: ocieplenie ścian i stropu, wymiana nieszczelnych okien, uszczelnienie drzwi. Dopiero potem dobieraj źródło ciepła, bo w ocieplonym domu wystarczy urządzenie o mniejszej mocy, czyli tańsze w zakupie i w eksploatacji.
Wykonawców znajdziesz w kategoriach klimatyzacja i wentylacja, fotowoltaika i pompy ciepła oraz okna, drzwi i rolety.
