Jak często badać wzrok w różnym wieku
U dzieci pierwsze oceny wzroku odbywają się w ramach bilansów zdrowia, a pierwsze pełniejsze badanie warto wykonać przed pójściem do szkoły. Wady niewykryte w wieku przedszkolnym mogą prowadzić do niedowidzenia jednego oka, którego później nie da się już w pełni odwrócić.
Dorośli bez wady i bez dolegliwości powinni badać się mniej więcej co dwa lata. Po czterdziestce warto skrócić ten odstęp, bo zaczyna się starczowzroczność, a jednocześnie rośnie ryzyko jaskry i innych schorzeń wykrywanych przy okazji.
Po sześćdziesiątym roku życia zalecana jest kontrola raz w roku. Osoby z cukrzycą, nadciśnieniem, wysoką krótkowzrocznością albo z jaskrą w rodzinie powinny badać się częściej i zawsze u lekarza, a nie wyłącznie w salonie optycznym.
Optyk, optometrysta i okulista
Optyk to specjalista od wykonania okularów. Dobiera oprawę, dopasowuje ją anatomicznie, mierzy odległość źrenic i wysokość montażu, szlifuje i osadza soczewki, a potem serwisuje gotowe okulary. Nie stawia rozpoznań i nie leczy.
Optometrysta bada układ wzrokowy pod kątem funkcjonalnym. Sprawdza ostrość widzenia, dobiera korekcję, ocenia widzenie obuoczne, ustawienie oczu, akomodację i konwergencję. Może wystawić dokument z parametrami korekcji będący podstawą wykonania okularów, ale nie jest lekarzem i nie prowadzi leczenia chorób oczu.
Okulista to lekarz. Diagnozuje i leczy choroby oczu, ocenia dno oka, mierzy ciśnienie wewnątrzgałkowe, wypisuje leki, kwalifikuje do zabiegów. Do okulisty w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, wyjątkiem są między innymi osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
W praktyce podział wygląda tak: rutynowa zmiana okularów to sprawa dla salonu z kategorii optyk, natomiast każdy niepokojący objaw wzrokowy to sprawa dla lekarza okulisty.
Jak przebiega badanie w salonie
Badanie zaczyna się od wywiadu. Padają pytania o to, jak długo pracujesz z ekranem, czy prowadzisz samochód, czy widzisz gorzej z daleka czy z bliska, czy w rodzinie występowała jaskra i czy chorujesz na cukrzycę.
Następnie wykonuje się badanie autorefraktometrem, potocznie zwane komputerowym. Daje ono punkt wyjścia, ale nie jest ostatecznym wynikiem, bo urządzenie mierzy oko w danym momencie i bywa zawyżone przy napiętej akomodacji, zwłaszcza u młodych osób.
Właściwy dobór odbywa się na foropterze albo w oprawie próbnej. Zmieniane są kolejne moce, a ty odpowiadasz, przy której litery są ostrzejsze. Dokłada się cylinder korygujący astygmatyzm i ustala oś. Na końcu sprawdza się widzenie obuoczne, czyli jak oczy współpracują.
Co oznaczają parametry na recepcie okularowej
Recepta okularowa wygląda na zbiór przypadkowych liczb, ale każda kolumna ma proste znaczenie. Osobne wiersze dotyczą oka prawego i lewego, oznaczanych zwykle skrótami od łacińskich nazw.
- SPH, czyli sfera: moc korekcji podstawowej. Wartość ze znakiem minus oznacza krótkowzroczność, ze znakiem plus nadwzroczność.
- CYL, czyli cylinder: moc korygująca astygmatyzm, wynikający z nierównomiernej krzywizny rogówki.
- AXIS, czyli oś: kąt od zera do stu osiemdziesięciu stopni, wskazujący, w jakim położeniu ma pracować cylinder.
- ADD, czyli addycja: dodatkowa moc do patrzenia z bliska, stosowana w okularach dwuogniskowych i progresywnych.
- PD, czyli rozstaw źrenic, podawany w milimetrach, osobno dla każdego oka albo łącznie.
- PRYZMAT i BASE: parametry stosowane przy zaburzeniach ustawienia oczu, spotykane rzadziej.
- OP i OL albo OD i OS: oznaczenia oka prawego i lewego.
Recepta nie jest dokumentem wiecznym. Po dwóch latach warto ją zweryfikować, nawet jeśli wydaje się, że nic się nie zmieniło. Zamawianie szkieł przez internet na podstawie starych parametrów, bez zmierzonego rozstawu źrenic, kończy się często okularami, które męczą oczy.
Rodzaje soczewek i powłok
Podstawowy podział dotyczy indeksu, czyli współczynnika załamania światła. Im wyższy indeks, tym cieńsza soczewka przy tej samej mocy. Przy niewielkich wadach wystarczy indeks podstawowy, przy mocnych szkła o niższym indeksie byłyby po prostu bardzo grube i ciężkie.
Powłoka antyrefleksyjna ogranicza odbicia i poprawia komfort przy prowadzeniu samochodu wieczorem oraz przy pracy z monitorem. Powłoka hydrofobowa sprawia, że woda i tłuszcz mniej się trzymają szkła, a utwardzająca zmniejsza podatność na zarysowania.
Filtry ograniczające światło niebieskie bywają polecane osobom pracującym długo z ekranem. Warto podchodzić do nich spokojnie: część użytkowników odczuwa poprawę komfortu, ale nie jest to rozwiązanie problemu suchości oczu, którą zwykle wywołuje rzadsze mruganie przy skupieniu na ekranie komputera.
Ceny opraw i szkieł w Pabianicach
Koszt okularów to zawsze suma dwóch osobnych pozycji: oprawy i pary soczewek. Salony często reklamują atrakcyjną cenę oprawy, a różnica robi się dopiero przy szkłach.
- Badanie wzroku u optometrysty: od 50 do 150 zł, w wielu salonach bezpłatne przy zakupie okularów.
- Oprawa podstawowa: od 100 do 400 zł.
- Oprawa marek rozpoznawalnych: od 400 do 1200 zł.
- Szkła jednoogniskowe o indeksie podstawowym z antyrefleksem: od 150 do 380 zł za parę.
- Szkła cieńsze, o wyższym indeksie: od 300 do 650 zł za parę.
- Szkła bardzo cienkie do mocnych wad: od 500 do 1300 zł za parę.
- Dopłata za fotochromy: od 150 do 450 zł.
- Szkła progresywne: od 700 do 2600 zł za parę, zależnie od klasy konstrukcji.
- Okulary przeciwsłoneczne z korekcją: od 400 do 1100 zł.
- Wymiana szkieł w starej oprawie: od 150 do 500 zł.
- Soczewki kontaktowe jednodniowe, opakowanie trzydziestu sztuk: od 60 do 140 zł.
- Soczewki miesięczne, opakowanie sześciu sztuk: od 100 do 190 zł.
- Płyn wielofunkcyjny z pojemnikiem: od 25 do 55 zł.
Okulary progresywne, czyli na co się przygotować
Szkło progresywne łączy w jednej soczewce moc do dali w górnej części, strefę pośrednią w środku i moc do bliży na dole. Przejście jest płynne, bez widocznej linii podziału, dzięki czemu nie widać po nich wieku użytkownika.
Ceną za tę wygodę są boczne strefy o gorszej ostrości, wynikające z samej geometrii szkła. Im wyższa klasa konstrukcji i im szerszy kanał progresji, tym te obszary są mniejsze, i właśnie za to płaci się przy droższych soczewkach.
Adaptacja trwa zwykle od kilku dni do trzech tygodni. W tym czasie trzeba nauczyć się kierować wzrok, a nie głowę, i zachować ostrożność na schodach, gdzie dolna strefa do bliży zniekształca obraz stopni.
Soczewki kontaktowe i higiena
Soczewki dobiera się indywidualnie, bo liczy się nie tylko moc, ale też krzywizna i średnica dopasowane do rogówki. Moc soczewek kontaktowych przy mocniejszych wadach różni się od mocy okularowej, więc przepisywanie sobie parametrów z recepty na okulary jest błędem.
Najbezpieczniejsze są soczewki jednodniowe, bo za każdym razem zakładasz świeżą parę i odpada temat czyszczenia oraz przechowywania. Soczewki miesięczne wymagają płynu wielofunkcyjnego i wymiany pojemnika co miesiąc, bo w starym tworzy się biofilm.
Trzy zasady, których nie wolno naginać: myj i osuszaj ręce przed dotknięciem soczewki, nigdy nie płucz jej ani pojemnika wodą z kranu, nie przedłużaj samowolnie okresu użytkowania. Woda kranowa może zawierać pierwotniaki wywołujące bardzo trudne w leczeniu zapalenie rogówki.
W soczewkach nie śpi się, chyba że producent i specjalista wyraźnie na to pozwalają. Nie nosi się ich też przy zapaleniu spojówek, w saunie ani na basenie bez szczelnych okularów pływackich. Płyny i krople nawilżające kupisz zarówno w salonach optycznych, jak i w aptekach.
Objawy, przy których idziesz do lekarza, a nie do optyka
Salon optyczny jest właściwym miejscem, gdy chodzi o zmianę okularów albo o kontrolę stabilnej wady. Nie jest właściwym miejscem, gdy pojawiają się objawy mogące świadczyć o chorobie oka. Wtedy adresem jest lekarz okulista, a przy objawach nagłych szpitalny oddział ratunkowy.
Do sygnałów wymagających pilnej konsultacji należą nagłe pogorszenie widzenia w jednym oku, zasłona albo cień przesuwający się w polu widzenia, nagły deszcz ciemnych plamek z błyskami, silny ból oka z zaczerwienieniem i nudnościami, podwójne widzenie oraz uraz oka.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania ani konsultacji lekarskiej. Przy jakimkolwiek niepokojącym objawie wzrokowym właściwym adresem jest lekarz okulista, a nie samodzielna korekta okularów.
Jak wybrać salon i uniknąć rozczarowania
Sprawdź, kto wykonuje badanie i jakie ma kwalifikacje. Pełne badanie doboru korekcji przez optometrystę trwa zwykle od dwudziestu do czterdziestu minut. Trzy minuty przy autorefraktometrze to nie jest badanie wzroku, tylko pomiar wstępny.
Poproś o wycenę rozbitą na oprawę i szkła, z podaniem indeksu i rodzaju powłok. Dzięki temu porównasz oferty dwóch salonów, zamiast porównywać dwie kwoty końcowe dotyczące zupełnie różnych produktów.
Po odbiorze wróć na dopasowanie oprawy po kilku dniach noszenia. Poprawienie zauszników i kąta pochylenia jest bezpłatne, a potrafi zmienić komfort bardziej niż dopłata do droższych szkieł. Warto też zapytać o serwis, tak jak przy innych zakupach opisanych w tekście o lekach, zamiennikach i dyżurach aptek.